Verkennend onderzoek NIPV naar crisisbeheersing bij natuurbranden

Klimaatverandering vergroot de kwetsbaarheid van Nederland voor natuurbranden. Tot nu toe ligt de nadruk in onderzoek en praktijk vooral bij de brandweer; de maatschappelijke effecten en de rol van crisisbeheersing krijgen minder aandacht. Het NIPV voerde een verkennend onderzoek uit dat inzicht geeft in de huidige staat van crisisbeheersing bij natuurbranden.

Onderzoeksaanpak
De onderzoekers analyseerden 51 natuurbrandcasussen (2010–2025) waarbij volgens de GRIP-structuur is opgeschaald. Op basis van evaluaties, mediaberichten en openbare documenten zijn maatschappelijke effecten, geleerde lessen uit de crisisrespons en de mate van voorbereiding in kaart gebracht. Daarnaast zijn betrokken organisaties en crisisfunctionarissen geïnterviewd.
Met een rode-dradenanalyse zijn overkoepelende inzichten geformuleerd.

Belangrijkste bevindingen 
Uit het onderzoek volgen zes conclusies over wat natuurbranden van crisisbeheersing vragen en in hoeverre de organisatie daarop is ingericht qua kennis, ervaring en vaardigheden. Samengevat:

• Toename inzet: door de grotere kans op natuurbranden wordt vaker inzet van crisisorganisaties verwacht.
• Mogelijke ernstigere gevolgen: tot nu toe zijn maatschappelijke effecten beperkt gebleven, maar door intensief ruimtegebruik is Nederland kwetsbaar voor ernstiger gevolgen in de toekomst.
• Specifieke kenmerken: natuurbranden vragen aandacht vanwege hun seizoensgebondenheid, dynamiek, het vaak moeilijke bereik voor hulpverleners en soms grensoverschrijdend karakter.
• Beperkte praktijkervaring: crisisorganisaties zijn nog relatief weinig ingezet bij natuurbranden, waardoor specifieke kennis en ervaring beperkt zijn.
• Toenemende aandacht maar resterende aandachtspunten: landelijke en regionale aandacht voor natuurbranden groeit, maar er blijven punten die nadere uitwerking vragen.
• Brandweercapaciteit: bestaande knelpunten in brandweercapaciteit kunnen de effectiviteit van de crisisbeheersing beperken.

Agenda voor versterking
Om voorbereiding en respons te verbeteren formuleren de onderzoekers vijf prioriteiten:

1. Versterk leren en evalueren van natuurbranden. 
2. Behoud een brede blik op natuurbranden en hun maatschappelijke effecten. 
3. Anticipeer proactief op het risico van natuurbranden. 
4. Bereid voor op specifieke operationele knelpunten en aandachtspunten in de respons. 
5. Vergroot de maatschappelijke weerbaarheid.