Voer handel, geen oorlog

Atradius Economisch Onderzoek heeft onder de titel 'Voer handel, geen oorlog' onderzoek gepubliceerd naar vrijhandelsverdragen die de EU sluit met andere landen en unies van landen. Toenemende onzekerheid over handelsbeleid van de VS beweegt de EU vaart te zetten achter onderhandelingen over vrijhandelsovereenkomsten (VHOs).

Toenemende onzekerheid over het handelsbeleid van de VS beweegt de EU ertoe vaart te zetten achter de voltooiing van onderhandelingen over vrijhandelsovereenkomsten (VHOs) met belangrijke handelspartners. Terwijl protectionistische maatregelen de media blijven beheersen, is de EU naarstig bezig om nieuwe handelsovereenkomsten te sluiten en bestaande overeenkomsten te moderniseren. 
 
Er wordt vaak gezegd dat de toenemende onzekerheid over de richting die het handelsbeleid van de VS inslaat een vloek betekent voor de internationale handel. Het zou evenwel ook kansen kunnen inhouden voor de EU en enkele van haar handelspartners. Momenteel ziet het ernaar uit dat de dreiging van toenemend protectionisme op wereldvlak Brussel en zijn onderhandelingspartners ertoe heeft aangezet een tandje bij te zetten om de lopende dialogen rond vrijhandelsakkoorden sneller af te ronden. Na uitgebreide gesprekken en onderhandelingsrondes heeft de uitgesproken verandering in de houding van de VS op alle betrokken partijen de druk verhoogd om tot compromissen te komen, zelfs over gevoelige en omstreden kwesties. Tegelijkertijd probeert de Europese Commissie (EC) de noodzakelijke ratificatie van reeds goedgekeurde vrijhandelsverdragen door het Europese Parlement en de EU-lidstaten te versnellen. 2018 lijkt een cruciaal jaar om die te finaliseren, aangezien er in 2019 verkiezingen voor het Europese Parlement komen en de top van de EC dan ook wordt vernieuwd. 

Na het drukke jaar 2017, waarin het CETA werd ondertekend tussen de EU en Canada, staan er dit jaar flink wat bilaterale onderhandelingen op de agenda. Het gaat daarbij onder meer om het finaliseren van de handelsonderhandelingen met Mexico en Mercosur (Argentinië, Brazilië, Paraguay, en Uruguay) en de definitieve ratificatie van belangrijke handelsovereenkomsten met Japan, Singapore en Vietnam.  Terwijl de VS een stap terugzet op het wereldpodium, breidt de EU over de hele de wereld haar vrijhandelsakkoorden uit – waarbij exporteurs in de EU profiteren van scherpe tarieven terwijl normen en reguleringen een ruimer bereik krijgen. Hieronder geven we een overzicht van de stand van zaken voor de afzonderlijke vrijhandelsverdragen waarbij de EU betrokken is en van de industrietakken die het grootste voordeel kunnen halen uit de implementatie ervan. Economisch partnerschapsakkoord tussen EU en Japan De onderhandelingen over het Economisch Partnerschapsakkoord tussen Japan en de EU (JEEPA) werden in december 2017 gefinaliseerd. Verwacht wordt dat ze in de zomer van 2018 ter goedkeuring worden voorgelegd aan de Europese Raad en het Europese Parlement. 
 
In het onderzoek wordt met het oog op de export en import ingezoomd op een aantal landen:

Japan
Japan is de op 2 na grootste economie ter wereld, met een nominaal bbp (bruto binnenlands product) van EUR 4940 miljard (2017). 127 miljoen consumenten met een bbp per hoofd van de bevolking van EUR 36.534. Een bestemming voor goederen ter waarde van EUR 59 miljard en daardoor de op 5 na grootste exportmarkt voor de EU. 
 
Potentiële voordelen voor het Europese bedrijfsleven: Verbeterde markttoegang voor alle gefabriceerde goederen, in het bijzonder automotive, chemicaliën/farmaceutica, machines en duurzame consumptiegoederen. 
Verbeterde markttoegang voor voedingsproducten dankzij opgeheven tarieven, gekoppeld aan een erkende beschermde herkomstbenaming voor bepaalde levensmiddelen (bijvoorbeeld Parmigiano-Reggiano, Cognac, enz.) 
Bouw en techniek: toegang tot grote openbare aanbestedingen in Japan.  
 
Potentiële voordelen voor het Japanse bedrijfsleven: Verbeterde markttoegang voor alle gefabriceerde goederen, in het bijzonder automotive en elektronica/ICT dankzij opgeheven tarieven.  
 
Mercosur 
Associatieovereenkomst EU-Mercosur. Het onderhandelingsproces is sinds 2017 versneld. Aan beide kanten leeft de intentie de onderhandelingen voor de zomer van 2018 te finaliseren. Belangrijkste feiten:  Samen vormen de Mercosur-landen de op 6 na grootste economie ter wereld, met een nominaal bbp van EUR 2600 miljard.  Meer dan 260 miljoen consumenten met een gemiddeld bbp per hoofd van de bevolking van EUR 10.774.  Een bestemming voor goederen ter waarde van EUR 42 miljard en daardoor de op 9 na grootste exportmarkt voor de EU. De Mercosur-markten zijn relatief gesloten, met hoge handelsbarrières en daardoor krijgt de EU een pioniersvoordeel. 
 
Potentiële voordelen voor het Europese bedrijfsleven: Verbeterde markttoegang voor: automobielsector (toeleveranciers inbegrepen), chemische producten, machines en apparatuur dankzij opgeheven tarieven. 
Verbeterde toegang voor Europese bedrijven tot openbare aanbestedingen en maritieme diensten.  
 
Potentiële voordelen voor het bedrijfsleven in Mercosurlanden: Verbeterde toegang voor landbouwproducten en voeding (in het bijzonder vlees) op de EU-markt.  
  
Mexico
Uitbreiding van de huidige VHO met Mexico. Zowel de EU als Mexico zijn van plan een VHO die al sinds 2000 loopt te herzien. Onder deze VHO vallen in ruime zin alleen industriegoederen en de bedoeling is landbouwproducten, levensmiddelen, diensten, investeringen en regeringsaankopen toe te voegen en voorzieningen inzake arbeidsnormen en milieubescherming in te bouwen. Het onderhandelingsproces is sinds 2017 versneld. Het is de bedoeling de onderhandelingen voor de zomer van 2018 te finaliseren. De onderhandelingen zijn zo goed als rond, maar de vraag van de EU om herkomstbenamingen voor voedingsproducten te erkennen blijft een struikelblok. 
 
Belangrijkste feiten: Mexico is op 14 na de grootste economie ter wereld, met een nominaal bbp van EUR 1100 miljard. 127 miljoen consumenten met een bbp per hoofd van de bevolking van EUR 8.765.  Een bestemming voor goederen ter waarde van EUR 34 miljard en daardoor de op 12 na grootste exportmarkt voor de EU. 
 
Potentiële voordelen voor het Europese bedrijfsleven: Automobielsector: assemblage van auto's en verdere investering in Mexicaanse productiesites worden makkelijker.  Verbeterde investeringsmogelijkheden in de Mexicaanse energiesector (exploitatie van offshore-olievelden en ontwikkeling van hernieuwbare energiebronnen). 
Meer zakelijke mogelijkheden voor Europese bouwbedrijven, in het bijzonder in infrastructurele werken voor een verbeterde infrastructuur (wegen, snelwegen, spoorwegen, havens, luchthavens). 
 
Potentiële voordelen voor het Mexicaanse bedrijfsleven: Verminderde afhankelijkheid van de VS-markt als voornaamste huidige exportbestemming (meer dan 80%).  Verbeterde markttoegang voor gefabriceerde producten, landbouwproducten en levensmiddelen.  Meer rechtstreekse buitenlandse investeringen door Europese bedrijven.  
 
Singapore
VHO EU-Singapore. De onderhandelingen werden in oktober 2014 gefinaliseerd maar om geldig te zijn moet de VHO nog worden goedgekeurd door de EU-ministerraad en geratificeerd door het Europese Parlement en door de parlementen van de EU-lidstaten. Dat laatste werd noodzakelijk nadat het Hof van Justitie van de EU in mei 2017 bepaalde dat elke handelsovereenkomst die een regeling van geschillen buiten het gerecht en onrechtstreekse buitenlandse investeringen omvat, een ‘gemengde overeenkomst’ is waarvoor ratificatie door de 38 nationale en regionale overheden van de EU vereist is. 

Belangrijkste feiten:  Singapore staat als economie op 41ste plaats in de wereld, met een nominaal bbp van bijna EUR 300 miljard.  Ongeveer 5 miljoen consumenten met een gemiddeld bbp per hoofd van de bevolking van EUR 51.000.  Een bestemming voor goederen ter waarde van EUR 32 miljard en daardoor de op 15 na grootste exportmarkt voor de EU. Singapore is een economische centrum om zaken te doen met de ASEAN regio. 
 
Potentiële voordelen voor het bedrijfsleven in de EU en in Singapore: Betere markttoegang voor bedrijven die actief zijn in financiële dienstverlening, algemene dienstverlening, transport en telecommunicatie.  
 
Vietnam
VHO EU-Vietnam. De onderhandelingen werden in december 2016 gefinaliseerd. Verwacht wordt dat het in de zomer van 2018 ter goedkeuring wordt voorgelegd aan de Europese Raad en het Europese Parlement. 
 
Belangrijkste feiten: Vietnam staat als economie op de 46ste plaats in de wereld, met een nominaal bbp van meer dan EUR 200 miljard. Ongeveer 92 miljoen consumenten met een gemiddeld bbp per hoofd van de bevolking van EUR 2.100.  Een bestemming voor goederen ter waarde van EUR 9,6 miljard en daardoor de 33ste op de lijst van exportmarkten voor de EU. 
 
Potentiële voordelen voor het Europese bedrijfsleven: Verbeterde markttoegang voor bedrijven die actief zijn in automotive, chemische producten/ farmaceutica, duurzame consumptiegoederen, voeding, machines/techniek. 
 
Potentiële voordelen voor het Vietnamese bedrijfsleven: Verbeterde markttoegang voor bedrijven die actief zijn in voeding, textiel/schoeisel, meubilair en elektronica/ICT.
Jan Schrijver; bron gegevens Atradius; bron foto Tokio, financiële district Shinjuku: door Morio - Eigen werk, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=5794297
Geplaatst op 28-03-2018