Schaderegelen is een zoeken naar nieuwe wegen én nieuw geluk

Wie dagelijks met schaderegelen bezig is merkt dat de schaderegeling in Nederland in een nieuwe fase terecht is gekomen. De behandeling van letselschade kan alleen succesvol zijn als je rekening houdt met de veranderde omstandigheden in sociaal maatschappelijke maar ook in multiculturele zin.

door Marc Punt, letselschade-expert bij To The Point Expertise

We moeten ons dus afvragen welke eerste behoefte leeft er? Begrijpen we deze behoefte en is de schadevergoeding nog wel adequaat door naar voorgeschreven en typisch Nederlandse maatstaven te regelen? Een eindregeling in de schadepraktijk compenseert soms meer en vaak minder dan een slachtoffer qua werkelijke behoefte vraagt. Is de genoegdoening in de vorm van schadebetaling wel de juiste voorwaarde voor het herstel van levensgeluk? Hoe weten we dat vast te stellen? Stellen we de goede vragen? Wat doet de onzekerheid over de zorgbehoefte in de toekomst met het gevoel van veiligheid en geluk? Moet dat wel afgerekend worden? En in het verlengde daarvan: pleit er iets tegen een periodieke regeling op die schadecomponenten die een gedegen kans op levensgeluk bieden? Draagt een tijdelijke of periodieke regeling een betere oplossing in zich? Of is een definitieve oplossing die in redelijkheid een ruime en goede basis voor zekerheid biedt het beste voor beide partijen? 

Verlies aan gelukscapaciteit
De onzekere factor in dit vraagstuk is uiteraard dat niemand in de basis de zekerheid op een gelukkige toekomst heeft, ook zonder het ongeluk van een noodlottig ongeval. Maar de kans op een goede afloop is wel door het ongeval ontnomen. Die schade herstelt alleen door deze mee te wegen in het resultaat van de goede toekomst. De toekomst zoals die zou ontstaan in de overtuiging, het streven en de beleving van het slachtoffer. Toevallig kwam dit punt tijdens het laatste LSA-symposium ter sprake. Toevallig, omdat prof. mr. dr. Edwin van Wechem een ingeving kreeg na de voorgaande lezing van raadsheer mr. Bert van Hek over de afdoening van toekomstige schade bij onzekere toekomstverwachtingen onder de noemer verlies van verdiencapaciteit. Van Wechem wilde deze liever vervangen door een nader te definiëren schadevergoeding wegens verlies aan gelukscapaciteit. Een nog te bepalen forfaitaire (genormeerde) schadevergoeding, die ontstaat doordat een ander je jouw toekomstige geluk ontneemt, terwijl het nooit vaststaat dat geluk te maken heeft met je toekomstige verdiencapaciteit.    

Multicultureel
En hoe weeg je dat en hoe breng ik dat als schaderegelaar in mijn gesprekken met slachtoffers met verschillende achtergronden onder woorden? De acceptatie van die schadebenadering is al een stap in het herstel, namelijk weten dat de verandering een verbetering gaat brengen van de situatie en er een genoegdoening komt die passend is. Om die stap te kunnen zetten moet er wel in de taal, traditie en sociale context van het slachtoffer gecommuniceerd en gehandeld worden. 

Nederland kent inmiddels een pluriforme maatschappij. Niet alleen cultuurgericht maar ook regionaal en zelfs plaatselijk geduide verschillen maken de taak van een regelaar (= communicator) niet makkelijker. De aanpak van de schaderegelaar speelt nadrukkelijk in op deze gevoelige snaar en door een open klankbord zorgt dit voor het verwezenlijken van het gezamenlijke doel. 

Je praat niet om over afdoening en regeling van de zaak te praten, maar wel om met het slachtoffer te praten over de veranderingen die nodig zijn om het beter te hebben. Wat is beter, en wat het echte gevolg en de te verwachten compensatie? Daarvoor is veel begrip, kennis en luistervaardigheid nodig. Gebeurt dit voldoende? Hebben we daar de tijd wel voor? En is dat in elke zaak, gezien het belang en ernst van de personenschade, wel nodig? Economisch gezien waarschijnlijk niet. Menselijk wel...   

Nieuwe wegen naar nieuw geluk
Een modern schaderegelings-  en expertisebureau neemt de verandering in de maatschappij serieus. Die verandering is cultureel-maatschappelijk maar ook politiek-economisch ingegeven. Door financiële verantwoordelijkheid nadrukkelijker bij de burger te leggen, door verhogingen van eigen risico’s en het verrekenbaar maken van uitkeringen met eigen bijdrage voor zorg en langdurige hulp, leggen de overheid en de zorgsector steeds meer op het bord van de particulier. En het verandert steeds sneller.  De eigen risico’s nemen toe en de dekking van de zorgverzekering neemt verder af. Daarnaast is er per gemeente een verschillende opvatting over basisvoorzieningen in de WMO en de daarbij geldende eigen bijdrage. Een slachtoffer wordt in de toekomst gelukkig als vastligt dat er voldoende beschutting is waarachter  hij of zij voor deze aanwakkerende storm kan schuilen. 

Ik hoop op begrip dat dit niet altijd meer in een eindregeling te vatten is en dat deze toekomstige zorg gedeeld blijft worden met de aansprakelijke partij. Omdat die in een deel van dat toekomstige geluk moet blijven voorzien.  Ik bepleit een schadevaststelling waarin de toekomstige zorgschade als afzonderlijke post wordt benoemd en in een franchisevorm gegoten wordt. Alleen bij overstijgen van het vastgestelde eigen behoud volgt een aanvullende compensatie door de laedens, mits de causale relatie vaststaat.     

Multideskundig en -cultureel
In ons multideskundige team wordt gekeken naar de groeiende impact van deze maatschappelijke veranderingen. De schaderegelaar inventariseert de primaire vraagpunten in het eerste gesprek met het slachtoffer. Dat doen we vooraf al door te anticiperen op het gesprek. Ons als team te verdiepen in de persoon, zijn/ haar achtergronden, en afhankelijk van de ernst van het letsel, in de directe problemen waarmee het slachtoffer geconfronteerd kan worden. Een gedifferentieerde aanpak die volledig inspeelt op de persoonlijke behoefte en direct tot een drempelverlaging moet leiden. 

Het gesprek is in herkenbare taal en gebeurt met respect en begrip voor de achtergrond en persoonlijke levenssfeer van het slachtoffer. De behandeling verloopt snel en to the point door geen onnodige ballast mee te nemen, maar in te zoomen op de werkelijke persoonlijke vraagstukken. De arbeidsdeskundige, medische, schadetechnische en bedrijfseconomische kennis gaat samen met kennis en kunde over de persoonlijke levensomstandigheden van het slachtoffer. Dat is cultuur-, religie- en vaak ook plaatsgebonden. Deze kennis draagt elke expert bij zich aangevuld door de input die we van onze collega’s met een gedifferentieerde culturele achtergrond krijgen.  

Ik ben benieuwd of de behoefte aan het zoeken naar nieuwe wegen herkend wordt en ga daarover graag in gesprek.



 
Marc Punt, To The Point Expertise
Geplaatst op 06-03-2018