Rechtbank: wél dekking voor hagelschade tijdens supercel

Een agrarisch bedrijf lijdt schade tijdens de supercel-storm van 23 juni 2016. Het bedrijf heeft een brandpolis bij Aegon. Dat draagt de portefeuille op 1 juli over aan Allianz. Op de polis is stormschade via een clausule gedekt. Deze hagelschade is echter geen stormschade, stelt verzekeraar op basis van het expertiserapport. De schadelijder krijgt gelijk van de rechtbank dat zijn schade wél als stormschade gezien kan worden. Ook is de hoogte van de schade in het geding.


Eisers exploiteren in Sterksel (Noord-Brabant) een agrarische onderneming in het fokken en houden van varkens, dienstverlening voor de akker- en/of tuinbouw en teelt van granen, peulvruchten en oliehoudende zaden. Zij hebben bij Aegon een brandverzekering gesloten. De verzekering is stilzwijgend verlengd per 23 maart 2014 voor een periode van 10 jaar. Op 23 juni 2016 vond er in Sterksel en omgeving een hevige storm plaats die in de weerkunde wordt gekwalificeerd als supercel (in het Engels: supercell). In verband met een contractsoverneming is Allianz per 1 juli 2016 getreden in de rechten en verplichtingen van Aegon ten aanzien van onder meer de onderhavige verzekeringsovereenkomst, ook voor zover de rechten en verplichtingen zijn ontstaan vóór 1 juli 2016. Hierna zal Allianz als verzekeraar worden genoemd, ook als eigenlijk Aegon wordt bedoeld. 

Voor zover uit vermelding op het polisblad blijkt dat verzekerde objecten tegen het risico van stormschade zijn verzekerd, gelden de navolgende bepalingen naast de bij deze verzekering behorende voorwaarden brandverzekering voor agrarische bedrijven: 
Onder storm wordt verstaan wind met een snelheid van ten minste 14 m/sec. Met schade door storm wordt gelijkgesteld schade door neerslag, voor zover deze schade het gevolg is van stormschade aan het verzekerde gebouw.

De schade-expertise
Op 23 juni 2016 is er schade ontstaan aan onder meer de daken van de gebouwen van eisers. Daags erna is de schade gemeld bij verzekeraar. Allianz heeft Dekra Experts ingeschakeld. De expert rapporteert:  “Op 23 juni 2016 werd Sterksel en omgeving getroffen door hevig noodweer, gepaard gaande met extreme hagel, regen en bliksemontladingen. In de avond passeerde er een zogenaamde ‘supercel’ waarbij onder meer hagelstenen met extreme afmetingen zijn gevallen. Ook was er sprake van windstoten, hevige neerslag en vele bliksemontladingen. (…) In de gehele omgeving ontstond ernstige schade aan auto’s, gewassen, daken, beglazing, rolluiken, et cetera. 

Hoewel het, tijdens het passeren van de ‘supercel’, meest waarschijnlijk ook gestormd heeft, kan gesteld worden dat de storm niet heeft bijgedragen aan het ontstaan van de schade aan de (grotendeels asbesthoudende) daken. Uit eerdere onderzoeken van het KNMI is gebleken dat storm geen invloed heeft op de valsnelheid van de hagelstenen. Ons bureau heeft in de directe omgeving van het schadeadres tal van schaden in behandeling, die zijn ontstaan door het noodweer. Telkenmale is er sprake van schade door hagel en niet van directe schade door storm.

In enkele gevallen hebben wij uit het schadebeeld kunnen opmaken dat (storm)wind van invloed is geweest op het ontstaan van de schade, doordat verticale oppervlakten (zoals bijvoorbeeld beglazing en rolluiken) beschadigd raakten. Dit kan worden verklaard doordat de hagelstenen wel door de windvlagen onder een behoorlijke hoek het aardoppervlak hebben bereikt. Bij dergelijke schaden zijn wij van mening dat windstoten hebben bijgedragen aan de oorzaak van de schade, al is de exacte kracht van de maximale windstoot ons nog niet bekend. Als er geen sprake zou zijn geweest van wind(stoten) dan waren de hagelstenen loodrecht naar beneden gevallen en was schade aan verticale oppervlakten niet ontstaan. 

Bij schade aan daken is dat anders. Hieraan zou ook schade zijn ontstaan als er geen sprake zou zijn geweest van storm. Zoals gememoreerd hebben de windstoten immers geen invloed op de valsnelheid van hagelstenen. Kopieën van eerdere brieven van het KNMI (1996 en 2009) hebben wij als bijlagen bijgevoegd. Indien wij het KNMI specifiek nader onderzoek dienen te laten verrichten naar de omstandigheden op schadedatum, dan verzoeken wij u om uw nadere instructies hiertoe.”

Verzekeraar meldt aan tussenpersoon:
Verzekeraar meldt op 27 juli 2016 aan de tussenpersoon van eisers:
“Bijgaand ontvangt u het voorlopig rapport van de expert. 
De voornaamste oorzaak lijkt toch directe hagelschade te zijn en de polis geeft daarvoor geen dekking. 
(…) 
Dat betekent dat de schade niet volledig voor vergoeding in aanmerking komt. 
De directe stormschade wordt wel vergoed. 
De expert zal zijn werkzaamheden voortzetten en de schade vaststellen.” 

Eindrapport expert
Op 30 september staat in een eindrapport van DEKRA:
(…) Uit registraties van lokale weerstations blijkt dat er in Sterksel en omgeving windsnelheden zijn geregistreerd van 24 m/s.
(…)
Schadevaststelling 
Wij hebben de schade als volgt begroot: 
(…) 
- Inductieschade voercomputer EUR 395,00 
(…) 
Totaal, exclusief btw EUR 75.566,00 
Tot bovengenoemde bedragen bestaat mondeling overeenstemming met verzekerde, naar aanleiding van een uitvoerig mondeling onderhoud hierover op de schadelocatie.” 


Bericht aan verzekerde: 'schade 395 euro'
Allianz laat op 18 oktober 2016 weten aan tussenpersoon en verzekerde:
“Verzekerde ontvangt € 395,00 voor de voercomputer
Dit betreft de inductieschade aan de voercomputer. (…) 
Verzekerde ontvangt geen schadevergoeding voor de schade aan de stallen 
De expert heeft vastgesteld dat de schade is ontstaan door hagel. 
Zoals reeds aangegeven in onze mail van 27 juli betreft dit een niet verzekerde gebeurtenis. 
De opstalschade komt daarom niet voor vergoeding in aanmerking.”

Contra-expertise: 'schade ruim 208 duizend euro'
Op 9 februari 2017 vindt contra-expertise plaats door Nassau Poort Taxaties en Expertise B.V. Deze begroot de schade op ruim 208 duizend euro. Bij de rechtbank Rotterdam eisen de schadelijders een schadevergoeding van € 221.921,00, bestaande uit de door contra-expert vastgestelde schade, vermeerderd met rente en kosten. 

Grondslag eis
De grondslag voor de eis, geformuleerd door advocaat mr. H.E. de Leeuw-Blokland te Rotterdam, van Lindenbergh Advocaten te Rotterdam, is dat de oorzaak van de schade aan de gebouwen van eisers niet is hagel maar storm. Zonder de storm was de schade niet ontstaan. Door de storm zijn de hagelstenen ongebruikelijk groot geworden en door de storm zijn de hagelstenen met ongebruikelijk hoge snelheid tegen en door de daken van de gebouwen van eisers gewaaid. Zij verwijzen ter onderbouwing van hun stellingen naar een brief van MeteoGroup van 29 september 2016, die is overgelegd als productie en die - voor zover relevant - als volgt luidt:

“Een supercel is een optimaal georganiseerde onweersbui die door deze organisatie een grote kracht en relatief lange levensduur kan bereiken. Meest kenmerkend is de sterke stijgstroom in de bui die bovendien een roterend karakter heeft. Deze rotatie ontleent de bui aan het windprofiel in de atmosfeer. (…) De sterke stijgstroom in de gekantelde ‘schoorsteen’ waarin warme vochtige lucht naar grotere hoogte wordt gejaagd, bevordert de vorming van grote tot zeer grote hagelstenen. 
(…) pas als de hagel door aangroei erg groot/zwaar is geworden, kan zij zich onttrekken aan de luchtbewegingen binnen de bui, en het aardoppervlak bereiken. (…)  Hagel wordt vooral geproduceerd in de nabije omgeving van de sterke stijgstroom van de bui. In deze stijgstroom waait de wind dermate hard omhoog, dat hagelstenen in plaats van te vallen, juist omhoog worden geblazen. Het is de reden dat hagelstenen langer in de bui circuleren en derhalve verder kunnen groeien. Nabij de stijgstroom vindt men ook 1 en soms twee gebieden waar juist sterke neerwaarts gerichte luchtbewegingen actief zijn, Hagelstenen die met de valwinden meeliften zouden een verhoogde valsnelheid kunnen bereiken.”

Beoordeling rechtbank
De rechtbank oordeelt als volgt: Tussen partijen is in geschil of er sprake is van schade die is gedekt onder de verzekeringsovereenkomst. Eisers stellen dat er dekking is onder de verzekering voor de door hen geleden schade omdat - kort gezegd - de verzekering dekking biedt voor stormschade en de door hen op 23 juni 2016 geleden schade het gevolg is van een storm. Allianz stelt daar - samengevat - tegenover dat de door eisers geclaimde schade niet is gedekt onder de verzekering omdat niet de storm maar de hagelstenen aangemerkt dienen te worden als de rechtens relevante oorzaak van de schade en schade door hagel niet gedekt is onder de verzekering. 

Uitgangspunt is dat het een verzekeraar vrijstaat om in de polisvoorwaarden de grenzen te omschrijven waarbinnen hij bereid is dekking te verlenen. Dat brengt de vrijheid met zich om daarbij binnen een samenhangend feitencomplex slechts aan bepaalde feiten of omstandigheden (rechts)gevolgen te verbinden en aan andere niet, dan wel onderscheid te maken tussen gevallen die feitelijk zeer dicht bij elkaar liggen. Tussen Allianz en eisers is een verzekering gesloten met als dekkingsomschrijving “brand- en stormschade conform voorwaarden en clausule(s)”.  In de polis is, afgezien van de dekkingsomschrijving, alleen clausule 592 aan stormschade gewijd. In de verzekeringsvoorwaarden is geen bepaling opgenomen die betrekking heeft op stormschade. 
Voor het antwoord op de vraag of de door eisers geclaimde schade onder de dekking van de verzekering valt, komt het derhalve aan op de uitleg van de dekkingsomschrijving en het bepaalde in clausule 592. 

Door Allianz is onbetwist gesteld dat over de clausules en voorwaarden van de tussen partijen afgesloten verzekeringsovereenkomst niet is onderhandeld door partijen. Dit brengt mee dat het bij de uitleg van de tussen partijen geldende bepalingen met name aan komt op objectieve factoren zoals de bewoordingen van de bepalingen, gelezen in het licht van de verzekeringsovereenkomst als geheel. 

Uit de bewoordingen van de dekkingsomschrijving en clausule 592 volgt dat schade als gevolg van storm is gedekt en dat onder storm wordt verstaan wind met een snelheid van ten minste 14 m/sec. In clausule 592 is geen causaliteitsmaatstaf opgenomen en ook uit het polisblad en de overige verzekeringsvoorwaarden volgt geen causaliteitsmaatstaf die op de aan de orde zijnde schade van toepassing is. Dit brengt mee dat bij de beantwoording van de vraag wat de oorzaak van de gestelde schade is aansluiting moet worden gezocht bij de zogenoemde dominant-cause-leer, zoals namens Allianz ook is aangegeven. Deze leer houdt in dat een of meer gebeurtenissen als oorza(a)k(en) van de schade kunnen worden aangewezen als zij effectief de schade rechtens relevant (heeft) hebben veroorzaakt en dat meer dan één oorzaak als rechtens relevant voor het ontstaan van de schade kan worden aangemerkt. 

Derhalve dient de vraag te worden beantwoord of de storm als rechtens relevante oorzaak van de door eisers geleden schade, bestaande uit gaten in de daken van hun gebouwen als gevolg van hagel, kan worden aangemerkt. Partijen zijn het erover eens dat de sterke windstoten en de opwaartse en neerwaartse windbewegingen in de supercel een (bepalend) effect hebben gehad op de omvang en de samenklontering van de hagelstenen en dat deze hagelstenen de schade hebben veroorzaakt. Voorts is niet in geschil dat er op 23 juni 2016 windsnelheden zijn geregistreerd van 24 m/sec en dat deze wind derhalve is aan te merken als storm in de zin van de verzekeringsovereenkomst. Onder deze omstandigheden kan de storm als rechtens relevante oorzaak van de schade aan de daken van de gebouwen van de eisers worden aangemerkt. Hieraan doet niet af dat, zoals Allianz stelt, het de hagelstenen zijn geweest die daadwerkelijk de gaten in de daken hebben veroorzaakt. Immers, zonder de storm zouden deze hagelstenen er niet in deze omvang zijn geweest en derhalve deze schade niet hebben veroorzaakt. 

Verzekeraar beroept zich op jurisprudentie 'Interpolis'
Allianz beroept zich ter onderbouwing van zijn standpunt op uitspraken van rechtbank Gelderland van 2 augustus 2017 en rechtbank Rotterdam van 4 november 2016, in welke zaak in hoger beroep het gerechtshof Den Haag op 5 september 2017 uitspraak heeft gedaan. Dit beroep kan Allianz niet baten. Weliswaar is in deze uitspraken geoordeeld dat er geen dekking was voor schade als gevolg van de supercel van 23 juni 2016, maar in die zaken waren andere verzekeringsvoorwaarden van toepassing dan in de onderhavige zaak. In die zaken waren de vorderingen gebaseerd op een bij Interpolis afgesloten verzekering voor stormschade waarbij expliciet in de voorwaarden als uitsluiting was opgenomen dat onder schade door storm niet werd verstaan “schade die tijdens de storm door de inslag van hagel is ontstaan.” Een dergelijke uitsluiting heeft Allianz niet in haar voorwaarden opgenomen. 
In dit verband wijst de rechtbank er nog op dat in de tweede zin onder 1 van clausule 592 een uitbreiding is opgenomen van het verzekerd risico in geval van schade door neerslag als gevolg van storm. Weliswaar ziet deze uitbreiding niet, zoals Allianz terecht stelt, op de thans aan de orde zijnde schade van eisers maar het maakt wel dat er des te minder aanleiding is om het verzekerd risico zoals geformuleerd in de eerste zin onder 1 beperkter uit te leggen dan uit de bewoordingen volgt.

Verzekeraar beroept zich op advies tussenpersoon
Het voorgaande in aanmerking nemende, treft ook het betoog van Allianz dat de verzekeringsovereenkomst tot stand is gekomen door bemiddeling van de assurantietussenpersoon van eisers en dat deze tussenpersoon eisers heeft geadviseerd dan wel had dienen te adviseren dat hagelschade niet was gedekt onder de polis en zij zich daarvoor apart konden verzekeren, geen doel. 

Verzekeraar heeft hagel niet uitgesloten
Zoals volgt uit het voorgaande, geven de bewoordingen van de polis geen aanleiding voor de door Allianz voorgestane uitleg dat er in een situatie als de onderhavige, waarbij sprake is van een supercel en schade ontstaat door hagel als gevolg van storm, geen dekking is voor die schade. Als Allianz deze schade niet onder de verzekeringsdekking had willen laten vallen, had het op zijn weg gelegen om, zoals Interpolis dat blijkbaar wel heeft gedaan, schade die tijdens storm door inslag van hagel ontstaat, uit te sluiten. 
De door eisers geleden schade als gevolg van de supercel van 23 juni 2016 is derhalve gedekt onder de verzekering.

Schadebedrag
De rechtbank is van oordeel dat eisers onvoldoende feiten en omstandigheden ten grondslag hebben gelegd aan hun stelling dat er geen (onvoorwaardelijke) instemming was met de hoogte van het schadebedrag om hen tot bewijslevering daarvan toe te laten. 
Partijen zijn het erover eens dat van het schadebedrag van € 75.566,00 door Allianz reeds een bedrag van € 395,00 is voldaan in verband met de inductieschade aan de voercomputer, zodat een door Allianz aan eisers te betalen bedrag van € 75.171,00 resteert. Wettelijke rente is bovendien verschuldigd vanaf het moment van verzuim c.q. 18 oktober 2016.


 
Jan Schrijver; bron gegevens rechtbank Rotterdam, Zaaknummer C/10/525970 / HA ZA 17-421, datum uitspraak 14-3-2018, datum publicatie 26-3-2018, ECLI:NL:RBROT:2018:2233
Geplaatst op 27-03-2018