Duurzaamheid en klimaatverandering

Gastspreker op de bijeenkomst van Duurzaam Herstel was prof. dr. Salomon Kroonenberg. Hij hield een inleiding over 'duurzaamheid en klimaatverandering'. Hij benadrukte dat je je in deze context vragen kunt stellen over de ‘duur van duurzaamheid’.

In dit licht bezien zette geoloog Kroonenberg (1947) klimaatverandering voor de aanwezigen in een historisch perspectief, zoals hij dat ook doet in zijn boek ‘Spiegelzee’, waarin hij de geschiedenis van de zeespiegel beschrijft. Dat de zeespiegel stijgt is niets nieuws. 120.000 jaar geleden lag die zeespiegel zo’n zes meter hoger dan nu. Die sporen zie je in de buurt van Amersfoort, in de buurt van de rivier de Eem. Die tijd wordt bijvoorbeeld Eemtijd of Eemien genoemd. Amersfoort lag toen aan zee. Wereldwijd zie je de geologische sporen van het feit dat de zeespiegel zes meter hoger lag. Het klimaat van die warme tijd was vergelijkbaar met onze huidige tijd (een paar graden hoger lag de temperatuur dan in onze huidige tijd). De Eemtijd duurde zo’n tienduizend jaar.

Het huidige niveau van de zeespiegel stijgt, maar het tempo daarvan moeten we niet overdrijven. Volgens waarnemingen wereldwijd zal dat 19 cm tot 20 cm per eeuw zijn. Uit gecombineerde satelliet-waarnemingen komen iets hogere waarden: ongeveer 30 cm per eeuw stijging. Volgens het klimaatpanel van de Verenigde Naties zal wereldwijd de gemiddelde stijging in de 21ste eeuw tussen de 26 en 82 cm uitkomen. Per regio kan de stijging afwijken van het gemiddelde. Er zijn ook scenario’s die hogere stijgingen voorzien, tot wel 160 cm, maar Kroonenberg zet kritische  kanttekeningen bij deze scenario’s, die ook voor een deel politiek bepaald zijn. “Om iets op de agenda te kunnen krijgen dus”, zegt Kroonenberg. Vervolgens diplomatiek: “Het is in ieder geval veel te vroeg om met voldoende zekerheid te kunnen zeggen dat er sprake is van versnelling van de stijging van de zeespiegel.”

Hij benadrukt dat in het verleden de mensheid steeds in staat is geweest zijn leven in te richten op de klimaatveranderingen en stijgen en dalen van de zeespiegels, door bijvoorbeeld de voedselgewoonten aan te passen of door gereedschappen van ander materiaal te maken (eerst vuursteen, daarna kwarts, daarna weer vuursteen, waarom? Dat hangt van de beschikbaarheid van het materiaal af, hetgeen wijzigt met de hoogte van de zeespiegel). De mens is inventief en zal zich opnieuw aanpassen. En vergeet ook niet dat ondanks de huidige stijging van de zeespiegel, door het sediment uit de zee kusten zich kunnen uitbreiden. Daarvan is nu sprake bij alle 36 grote delta-gebieden wereldwijd. 

Omwille van duurzaamheid bomen planten in Nederland? Dat helpt volgens Kroonenberg niet voor vermindering van de CO2-uitstoot. Doe dat meer in landen als Oeganda, daar helpt het wel, zegt hij. Moeten we zoveel mogelijk in ons land overschakelen op duurzame energie? Kroonenberg vindt van wel, maar primair met een andere reden. “Ik spreek niet over fossiele brandstoffen maar over fossiele grondstoffen. Dat zijn kostbare grondstoffen waarop we zuinig moeten zijn, niet zozeer vanwege de energie die we eruit kunnen opwekken maar omdat we uit olie en gassen zoveel producten kunnen maken, denk aan allerlei kunststoffen.” Wat betekent klimaatverandering voor wonen? “Ik ben groot voorstander van drijvende steden, van het woonbootprincipe.” 

We hebben het steeds over stijging van de zeespiegel. Maar vergeet ook niet dat de zeespiegel in de laatste IJstijd (die liep van ongeveer 116.000 jaar geleden tot ongeveer 12.000 jaar geleden) tot wel 120 meter lager lag. Amerika en Rusland lagen aan elkaar. Dat gold ook voor Engeland en het continent. En de Doggersbank was toen een heus eiland waar mensen woonden. Over 10.000 jaar zijn we misschien al weer op weg naar de volgende IJstijd. We hebben het heden ten dage vooral over ‘global warming.’ Maar vergeet niet, zo brengt Kroonenberg in herinnering, dat men begin zeventiger jaren nog angst had dat de aarde zou gaan afkoelen. Hij laat Nederlandse krantenkoppen zien van toen: “Is de nieuwe IJstijd weer begonnen?”
Jan Schrijver
Geplaatst op 12-09-2017


Share on: