Rubberkorrels op kunstgrasveld; mogen gemeenten afwachten?

Maandag 20-2 meldden wij u op onze website dat SAP Letselschade Advocaten uit Amersfoort mogelijk een proefproces start met betrekking tot kunstgrasvelden die ingezaaid zijn met korrels van rubberafval. Deze bevatten kankerverwekkende stoffen. De kernvraag is: staan gemeenten (met de steun van het RIVM in hun rug) in hun recht om de kunstgrasvelden niet te schonen van deze rubberkorrels zo lang nog niet bewezen is dat deze korrels ‘terminaal ziek makend’ zijn? Of dienen ze, gezien de twijfels die er bestaan, uit voorzorg maatregelen te nemen?

In november 2016 wees tv-programma Zembla op de gevaren naar aanleiding van onderzoeken waarover het programma beschikt. Het RIVM heeft vervolgens onderzoek gedaan, waaruit volgens dit Rijks-instituut blijkt dat de risico's niet zodanig zijn, dat sporten op dergelijke kunstgrasvelden zou zijn af te raden. Afgelopen week kwam Zembla opnieuw met een uitzending over het kunstgras, met resultaten van nieuw onderzoek dat door de VU op eigen initiatief gestart is. Uit proeven die daar zijn uitgevoerd (met visjes en embryos van visjes) worden er conclusies getrokken die niet aansluiten bij de bevindingen van het RIVM. Er zou wel degelijk gevaar kunnen zijn: diverse wetenschappers spraken hun zorgen uit en gaven aan hun kinderen in ieder geval niet op dergelijke velden te laten spelen. De directrice van het RIVM had vervolgens in het tv-programma een zeer matig verweer. De hamvraag is: kun je als gemeente afgaan op de visie van het RIVM dat er veilig gesport kan worden, en je daarmee ingedekt weten tegen mogelijke toekomstige aansprakelijkstellingen, terwijl ander onderzoek laat zien dat deze visie van het RIVM ter discussie gesteld zou kunnen worden en terwijl meningen van verschillende op het toxicologisch gebied erkende wetenschappers anders luiden dan hetgeen door RIVM gesteld wordt.

Proefproces
Mr. Martin de Witte, één van de zeven vennoten van het in Amersfoort gevestigde in letselschade gespecialiseerde advocatenkantoor SAP (in totaal 25 fte waarvan 17 advocaten) vindt dat die hamvraag ontkennend beantwoord dient te worden. Hij wil daartoe een proefproces aanspannen. Hij doet dat in zijn woonplaats Amersfoort. SAP Letselschade Advocaten heeft de gemeente Amersfoort per brief van 16 februari jl. gemaand de gebruikte korrels op de kunstgrasvelden te verwijderen. Als de gemeente niet binnen tien dagen toezegt de korrels te verwijderen, zegt het kantoor naar de rechter te stappen. Advocaat De Witte baseert zich hierbij onder meer op het 'voorzorgsbeginsel' in de Verklaring van Rio (1992). Dat beginsel komt erop neer dat overheden beschermingsmaatregelen niet mogen uitstellen indien er ernstige schade dreigt, op argument dat er geen volledige wetenschappelijke zekerheid is.

Brief aan gemeente
Samengevat komt zijn brief op het volgende neer:
De gemeente Amersfoort is eigenaar van een aantal sportvelden, waaronder die van CJVV, waar ik elke woensdagavond voetbal. Ook u bent op de hoogte van de berichtgeving over de schadelijkheid van de rubberen korrels op de kunstgrasvelden. Deze korrels zijn afkomstig van afgedankte autobanden. De Eural is een Europeese beschikking waartoe een lijst van afvalstoffen behoort. Deze lijst is een uitvoering van Richtlijn 75/442/EEG betreffende Afvalstoffen en Richtlijn 91/689/EEG betreffende Gevaarlijke Afvalstoffen. Conform artikel 10.37 van de Wet milieubeheer (Wm) is het verboden zich van bedrijfsafvalstoffen of gevaarlijke afvalstoffen te ontdoen door deze aan een ander af te geven. Een afvalstof is gevaarlijk als deze als zodanig vermeld staat in de Europese afvalstoffenlijst (Eural). Banden hebben de Euralcode: 16 01 03: Over de verwerking hiervan wordt opgemerkt dat "uit onderzoek blijkt dat het PAK-gehalte van personenautobandengranulaat zodanig is dat het granulaat alleen in gebonden vorm kan worden toegepast." Dat geeft al aan dat er PAKs in zitten; in een hoog gehalte.
Behalve de kankerverwekkende PAK's zitten er in de rubberkorrels kankerverwekkende stoffen zoals Ftalaten, Benzothiazolen, Fenolen en Polychloorbifenylen. Volgens het VU-onderzoek is ook gebleken dat in de korrels niet alleen de kankerverwekkende stoffen zitten, maar dat deze ook worden afgegeven. De korrels werden bij een test in water gedaan en dat water werd zwart. Volgens de VU komt de samenvatting van het rapport van RIVM niet overheen met de inhoud van het rapport van het RIVM. De door RIVM gehanteerde normstelling kan aldus de VU ter discussie worden gesteld. Voorts stelt de VU het te betreuren dat de korrels niet werden getest op veiligheid voordat deze in Nederland op velden gebruikt gingen worden.

Het maakt niet uit of het RIVM en de VU nu nog anders denken over de veiligheid. Van belang is het voorzorgsbeginsel van de overheid volgens de zogenaamde verklaring van Rio uit 1992, die door de EU is omarmd.
Beginsel 1 stelt:
'Mensen hebben recht op een gezond en productief leven in harmonie met de natuur.'
Beginsel 15 stelt:
'Teneinde het milieu te beschermen, zullen staten naar hun vermogen op grote schaal de voorzorgsbenadering moeten toepassen. Daar waar ernstige of onomkeerbare schade dreigt, dient het ontbreken van volledige wetenschappelijke zekerheid niet als argument te worden gebruikt voor het uitstellen van kosten-effectieve maatregelen om milieu-aantasting te voorkomen'
Volgens de Europese Commissie is dit beginsel 15 van toepassing wanneer 'een voorlopige wetenschappelijke evaluatie uitwijst dat er gegronde redenen zijn om te vrezen dat potentieel gevaarlijkse gevolgen voor het milieu of de gezondheid van mensen, dieren en planten onverenigbaar zouden kunnen zijn met het hoge door de Gemeenschap gekozen beschermingsniveau'.
De Nederlandse overheid stelt zelf: "De Rijksoverheid wil dat mensen zo lang mogelijk gezond en vitaal blijven. Bijvoorbeeld door het bevorderen van een gezonde leefstijl, een gezonde leefomgeving en vaccinatieprogramma's. Ook gemeenten, zorgverzekeraars, zorgverleners, scholen en bedrijven dragen daaraan bij."
Martin de Witte geeft voorts in de brief aan: "Ons kantoor heeft in het verleden een procedure gevoerd voor een rookvrije werkplek, waarna het recht op rookvrij werken wetgeving werd. De rechter oordeelde toen onder meer dat er geen veilige ondergrens was voor tabaksrook. Die rook is schadelijk. Er is ook geen veilige ondergrens voor de blootstelling aan dit soort kankerverwekkende stoffen."

Mogelijke toekomstschade
In een toelichting aan Schade Magazine, geeft Martin de Witte aan dat dit de eerste keer is dat zijn kantoor een mogelijke juridische procedure in gang zet met betrekking tot mogelijke toekomstige schade. Naar weten van de advocaat is van een vergelijkbare ‘op mogelijke toekomstschade’ gerichte procedure in ons land eenmaal eerder sprake geweest toen de Stichting Natuur & Milieu in het geweer kwam tegen de ‘mogelijke toekomstschade’ van uitlaatgassen. De Witte wijst erop dat in veel gevallen de ‘machtige lobby van de industrie’ ervoor zorgt dat ongezonde situaties te lang blijven voortbestaan. Denk niet alleen aan de bekende voorbeelden als ‘tabak’,  ‘asbest’ en ‘dieselmotoren’, maar ook aan ‘huizen met een slechte luchtklimaatbeheersing’ en ‘gebruik van geïmpregneerd hout in de tuin’. Over de nu in de publiciteit zijnde risico’s van de rubberkorrels, geeft Martin de Witte in de strijd tegen het bagatelliseren van de risico’s in dit geval nog aan, dat ook in ogenschouw genomen moet worden dat het spelen op kunstgrasvelden niet zonder blessures is. “Bij een sliding op kunstgras ligt er al snel een knie open; wat is het gezondheidseffect van de rubberkorrels in zo’n geval? Last but not least: behalve effect op de gezondheid van degenen die erop spelen, kunnen de rubberkorrels ook gevolgen hebben op de kwaliteit van het grondwater. Ik ben naar aanleiding van aandacht die het AD aan ons initiatief heeft besteed, ook al gebeld door een ongeruste man die voor een gemeente werkt en daarvoor de afgelopen vijf jaar 36 uur per week met de korrels aan het werk is geweest voor het onderhoud aan kunstgrasvelden. Ik ben eveneens gebeld door een werknemer van een autobandenvermaalbedrijf, bij wie inmiddels kanker is geconstateerd.”

Gemeente Amersfoort
Een woordvoerder van de gemeente Amersfoort geeft aan dat de brief van De Witte op dit moment bestudeerd wordt. De gemeente kan nog niet zeggen of maatregelen genomen zullen worden naar aanleiding van de brief van de advocaat. Juristen namens de gemeente hebben de brief nu ter beoordeling.
 
Bronnen: Jan Schrijver; Zembla; RTV Utrecht: SAP Advocaten
Geplaatst op 22-02-2017


Share on: